Mərkəzi Bank kredit verilməsi ilə bağlı yeni qayda müəyyən edib

Azərbaycanda bankların kredit verərkən borcalanların gəlirlərini qiymətləndirməsi ilə bağlı yeni tələb tətbiq olunacaq. Noyabrın 10-dan sonra yaranan kredit tələbləri üzrə borcalanın gəlirini rəsmi sənədlər və ya dövlət informasiya sistemləri vasitəsilə müəyyən etmək mümkün olduqda banklar davranış modeli əsasında proqnozlaşdırılan gəlirdən istifadə edə bilməyəcəklər.

PostNews xəbər verir ki, bununla bağlı Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) sədri Taleh Kazımov müvafiq qərar imzalayıb.

Yeni qayda bankların kredit qərarları zamanı borcalanların gəlirlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün istifadə etdikləri məlumat mənbələrinə dair tələbləri dəqiqləşdirir.

Banklar kredit verərkən hansı gəlirləri əsas götürəcək?

Qərara əsasən, borcalanın gəlirlərini müvafiq təsdiqedici sənədlər və ya dövlət informasiya ehtiyatları və sistemlərindən əldə olunan məlumatlar vasitəsilə müəyyən etmək mümkün olduqda həmin şəxs üzrə davranış modeli əsasında proqnozlaşdırılmış gəlirin istifadəsinə yol verilməyəcək.

Borcalanın gəlirlərini təsdiqləyən sənədlərə aşağıdakılar daxildir:

• Əməkhaqqı haqqında arayış – iş yerindən təqdim edilən sənəd;
• Təqaüd haqqında arayış – təhsil müəssisəsi tərəfindən verilən sənəd;
• Pensiya və müavinətlər barədə arayış – sosial müdafiə sahəsində idarəetməni həyata keçirən qurumun təqdim etdiyi məlumat;
• Depozit hesabları üzrə faiz gəlirləri haqqında arayış – bank tərəfindən verilən təsdiqedici sənəd;
• Digər gəlir sənədləri – borcalanın gəlirlərini təsdiqləyən digər müvafiq sənədlər.

Borcalanın gəlirləri dövlət informasiya sistemlərindən əldə edilən məlumatlar əsasında müəyyən olunduqda da eyni tələb tətbiq ediləcək.

Kreditlərdə davranış modeli ilə gəlir hesablanmasına məhdudiyyət qoyulur

Davranış modeli bankların borcalan haqqında mövcud məlumatları təhlil edərək onun gəlirini proqnozlaşdırmaq üçün istifadə edə bildiyi qiymətləndirmə üsuludur.

Yeni qaydaya əsasən, rəsmi mənbələrdən gəliri müəyyən edilə bilən borcalanlar üzrə bu modelin hesabladığı ehtimal olunan gəlirdən istifadə olunmayacaq.

Başqa sözlə, bank borcalanın əməkhaqqı, pensiya, müavinət, təqaüd və ya digər gəlirləri haqqında təsdiqlənmiş məlumat əldə edə bilirsə, kredit qiymətləndirməsində həmin məlumatları əsas götürməlidir.

Bu tələb gəlirin davranış modeli əsasında proqnozlaşdırılması ilə rəsmi mənbələrdən təsdiqlənməsi arasındakı fərqi müəyyənləşdirir.

Yeni kredit qaydası nə vaxt tətbiq ediləcək?

Mərkəzi Bankın qərarında nəzərdə tutulan bu tələb 2026-cı il noyabrın 10-dan sonra yaranmış kredit tələblərinə şamil ediləcək.

Beləliklə, yeni tələb bütün mövcud kreditlərin avtomatik olaraq yenidən qiymətləndirilməsi demək deyil. Onun tətbiqi qərarda müəyyən edilmiş tarixdən sonra yaranan kredit tələblərinə aiddir.

Yeni qayda kredit götürənlər üçün nə deməkdir?

Yeni tənzimləməyə əsasən, banklar borcalanın gəlirlərini rəsmi sənədlər və dövlət informasiya sistemləri vasitəsilə müəyyən edə bildikləri hallarda proqnozlaşdırılmış gəlir göstəricisindən istifadə etməyəcəklər.

Bu yanaşma kredit qərarlarının borcalanın gəlirləri haqqında təsdiqlənmiş məlumatlara əsaslanmasını nəzərdə tutur.

Qeyd edək ki, qərar rəsmi gəliri olan şəxslərə kredit verilməsini qadağan etmir. Dəyişiklik gəlirin hansı mənbə əsasında qiymətləndirilməsi ilə bağlıdır.