Azərbaycanda problemli kreditlərin hesablanması qaydası dəyişir

Azərbaycanda bankların davranış modeli əsasında verdiyi kreditlər üzrə yeni məhdudiyyət müəyyən edilib. Yeni qərara əsasən, 90 gündən çox gecikdirilmiş kreditlərin qalıq məbləği hesablanarkən son 12 ayda bankın balansından silinmiş kreditlər də nəzərə alınacaq. Müəyyən edilmiş göstərici müvafiq kredit portfelinin 10 faizinə çatdıqda həmin model əsasında yeni kreditlərin verilməsi dayandırılacaq.

PostNews xəbər verir ki, bununla bağlı Azərbaycan Mərkəzi Bankının (AMB) sədri Taleh Kazımov müvafiq qərar imzalayıb.

Dəyişiklik “Banklarda kredit risklərinin idarə edilməsi Qaydası”na əsasən davranış modeli vasitəsilə verilən kreditlərin risklərinin qiymətləndirilməsi və məhdudlaşdırılması ilə bağlıdır.

Banklarda problemli kreditlər üzrə 10 faizlik hədd tətbiq olunacaq

Yeni qərara əsasən, davranış modeli əsasında verilmiş və 90 gündən çox gecikdirilmiş kreditlərin qalıq məbləği, o cümlədən həmin model əsasında verilmiş və son 12 ay ərzində balansdan silinmiş kreditlər nəzərə alınmaqla, müvafiq kredit portfelinin 10 faizinə çatdıqda model əsasında kreditlərin verilməsi dayandırılacaq.

Hesablama hər bir kredit növü üzrə ayrıca aparılacaq. Bu isə istehlak və biznes kreditləri kimi müxtəlif kredit kateqoriyaları üzrə göstəricilərin ayrılıqda qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur.

Beləliklə, bankın bir kredit növü üzrə davranış modeli ilə verdiyi kreditlərin problemli hissəsinin müəyyən edilmiş həddə çatması həmin kredit növü üzrə model əsasında yeni kreditlərin verilməsinə təsir göstərəcək.

Balansdan silinmiş kreditlər də hesablamaya daxil ediləcək

Yeni tənzimləmənin əsas dəyişikliklərindən biri son 12 ayda balansdan silinmiş kreditlərin hesablamaya daxil edilməsidir.

Əvvəllər balansdan silinmiş kreditlərin cari kredit qalıqlarında əks olunmaması problemli kreditlərin qiymətləndirilməsi zamanı onların nəzərə alınmaması ilə nəticələnə bilərdi.

Yeni yanaşmaya əsasən, davranış modeli ilə verilmiş və son 12 ayda balansdan silinmiş kreditlər də müəyyən edilmiş 10 faizlik həddin hesablanmasında nəzərə alınacaq.

Bu dəyişiklik bankların problemli kreditləri balansdan silməklə onların müvafiq risk göstəricisinin hesablanmasından kənarda qalmasının qarşısını almağa yönəlib.

Davranış modeli əsasında verilən kreditlər üçün hansı məhdudiyyətlər mövcuddur?

Mövcud qaydalara əsasən, davranış modeli əsasında verilmiş bütün kredit tələblərinin məcmu məbləği əvvəlki hesabat ayının sonuna bankın kredit portfelinin 10 faizindən artıq olmamalıdır.

Yeni qərarda isə davranış modeli əsasında verilmiş kreditlər üzrə 90 gündən çox gecikmələrin və son 12 ayda balansdan silinmiş kreditlərin nəzərə alınması ilə bağlı əlavə məhdudiyyət nəzərdə tutulur.

Bu iki tələb fərqli göstəricilərə aiddir:

• Birinci məhdudiyyət: davranış modeli əsasında verilmiş kredit tələblərinin ümumi həcminin bankın kredit portfelinə nisbəti;
• İkinci məhdudiyyət: həmin model əsasında verilmiş problemli kreditlərin və son 12 ayda balansdan silinmiş müvafiq kreditlərin müəyyən edilmiş kredit portfelinə nisbəti.

Hər iki halda 10 faizlik hədd nəzərdə tutulsa da, onların hesablanma məqsədi və əhatə dairəsi fərqlidir.

Yeni qayda banklar və kredit götürənlər üçün nə deməkdir?

Dəyişiklik bankların davranış modeli əsasında kreditləşmə zamanı problemli borcları daha əhatəli qiymətləndirməsini nəzərdə tutur.

Banklar bu üsulla verilmiş kreditlər üzrə 90 gündən çox gecikmələri və son 12 ayda balansdan silinmiş kreditləri nəzərə almalı olacaqlar.

Müvafiq kredit portfeli üzrə 10 faizlik həddə çatıldıqda həmin model əsasında yeni kreditlərin verilməsi dayandırılacaq.

Bu tələb bütün bank kreditlərinin avtomatik dayandırılması demək deyil. Məhdudiyyət qərarda göstərilən davranış modeli əsasında kreditləşməyə və müvafiq kredit növünə aiddir.

Yeni tənzimləmə bank sektorunda kredit risklərinin daha dolğun qiymətləndirilməsinə və problemli kreditlərin uçotunun əhatəliliyinin artırılmasına yönəlib.